ปัญหาสุขภาพของผู้ป่วยติดเตียง ที่ต้องให้ อาหารสายยาง !ผู้ป่วยติดเตียงที่ต้องให้อาหารทางสายยาง มักประสบปัญหาสุขภาพที่ทับซ้อนกันระหว่าง "โรคเดิมที่เป็นอยู่" กับ "ภาวะแทรกซ้อนจากการใช้สายยาง" ครับ การดูแลจึงต้องครอบคลุมมากกว่าแค่เรื่องความอิ่มท้อง
ปัญหาสุขภาพหลักที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดครับ:
1. ภาวะขาดสารอาหารและกล้ามเนื้อฝ่อ (Malnutrition & Sarcopenia)
แม้จะให้อาหารทุกวัน แต่ผู้ป่วยติดเตียงอาจยังขาดสารอาหารได้หากคำนวณพลังงานไม่เพียงพอ
ปัญหา: กล้ามเนื้อที่ใช้ในการหายใจและพยุงตัวจะฝ่อลีบ ทำให้ผู้ป่วยเหนื่อยง่ายและลุกนั่งลำบาก
สัญญาณ: น้ำหนักตัวลดลง ผิวหนังหย่อนคล้อย แผลกดทับหายช้า
2. ปัญหาปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia)
เป็นปัญหาที่อันตรายที่สุดสำหรับผู้ป่วยติดเตียง
สาเหตุ: แม้จะให้ทางสายยาง แต่อาหารสามารถไหลย้อนกลับ (Reflux) ขึ้นมาแล้วหลุดเข้าหลอดลมได้ โดยเฉพาะในรายที่นอนราบหรือท้องอืด
สัญญาณ: มีไข้ ไอ หายใจครืดคราด หรือออกซิเจนปลายนิ้วต่ำลงหลังมื้ออาหาร
3. ระบบขับถ่ายแปรปรวน (Bowel Dysfunction)
ท้องผูก: เนื่องจากการไม่ได้เคลื่อนไหวร่างกายและอาจได้รับใยอาหารหรือน้ำไม่เพียงพอ
ท้องเสีย: อาจเกิดจากความเข้มข้นของอาหารสูงเกินไป หรือความสะอาดของอุปกรณ์ปั่นอาหาร
การดูแล: ควรขยับแขนขาทำกายภาพบำบัดเบาๆ เพื่อกระตุ้นลำไส้ และเพิ่มผักปั่นกรองในสูตรอาหาร
4. ภาวะช่องปากอักเสบและติดเชื้อ (Oral Health Issues)
หลายคนเข้าใจผิดว่าไม่ได้กินทางปากแล้วไม่ต้องทำความสะอาดปาก
ปัญหา: น้ำลายน้อยลงทำให้แบคทีเรียในปากสะสมตัวมาก หากสำลักน้ำลายเพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้ปอดติดเชื้อรุนแรงได้
การดูแล: ต้องแปรงฟันหรือเช็ดทำความสะอาดเหงือกและลิ้นวันละ 2 ครั้งเสมอ
5. แผลกดทับบริเวณที่สัมผัสสาย (Tube-related Pressure Ulcers)
ปัญหา: สายยางที่กดทับปีกจมูก (NG Tube) หรือตัวล็อกที่แน่นเกินไปบริเวณหน้าท้อง (PEG) จะทำให้เนื้อเยื่อตายและเป็นแผล
สัญญาณ: รอยแดงที่ไม่จางหาย บวม หรือมีน้ำเหลืองซึมรอบๆ สาย
📊 ตารางสรุป: อาการที่ "ต้องรีบจัดการ"
อาการ ปัญหาสุขภาพที่สงสัย วิธีแก้ไขเบื้องต้น
ท้องอืด ตึงเปรี๊ยะ อาหารไม่ย่อย / มีลมในกระเพาะ ดูดลมออก / นวดท้องเบาๆ / ปรึกษาแพทย์
ซูบผอม แผลหายช้า ขาดโปรตีนและพลังงาน เพิ่มปริมาณไข่ขาวหรือเพิ่มมื้ออาหาร
ถ่ายเหลวเกิน 3 ครั้ง อาหารไม่สะอาด / สูตรเข้มข้นไป ลวกน้ำร้อนอุปกรณ์ / ผสมน้ำต้มสุกเพิ่ม
หายใจหอบ มีไข้ ปอดอักเสบสำลัก หยุดอาหารทันที และไปโรงพยาบาล
💡 เคล็ดลับ
สำหรับผู้ป่วยติดเตียง "น้ำเปล่า" สำคัญมากครับ นอกจากมื้ออาหารแล้ว ควรแบ่งให้ดื่มน้ำเปล่าต้มสุกระหว่างมื้อ (ถ้าแพทย์ไม่ได้จำกัดน้ำ) เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำและช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดีขึ้น
